Marinus Oostenbrink Adviezen Stedenbouw Architectuur JANUARI 2016

Zuid-as naar Zuid-park

Geachte dames, heren,

Graag reageren wij met deze zienswijze  op de tot 23 april ter visie gelegde stukken iz zuidasdok amsterdam, te weten: ontwerptracé-besluit, projectMER, ontwerp-bestemmingsplan, ontwerpbesluit geluidswaarden. Hierbij benadrukken wij dat onze zienswijze niet zozeer het karakter van een bezwaarschrift heeft, maar vooral tot doel heet, om een nieuwe en aanvullende bijdrage te leveren aan het proces van visie- en beeldvorming in de meest brede zin van het woord.
Daarbij wordt vooral gerefereerd en verwezen naar onze eerdere bijdrage van ca 2,5 jaar geleden dd 03 oktober 2012, welk stuk in deze zienswijze is opgenomen. Terzijde geven wij hierbij aan dat wij, tot onze ook voor u begrijpelijke verbazing,  op dit stuk helaas nooit enige reactie mochten ontvangen, maar kennelijk wel geleid heeft tot aanpassing en bijstelling van recente, ter inzage gelegde visie-stukken mbt actualisering ZUIDASDOK.

1. MANIFEST NIEUW PERSPEKTIEF ZUIDAS

In het eerder toegezonden stuk “Manifest Nieuw Perspektief Zuidas” werd en wordt ondermeer gepleit voor: A. het integreren van alle bovengrondse infrastructuur in een nieuw parklandschap. B. dokzone en kerngebied vormgeven als Park-avenue en publiek domein. C. top-prioriteit voor  kwaliteit, inrichting en toegankelijkheid van publiek maaiveld in Dokzone.

2. RUIMTELIJKE INPASSING

Het stemt ons dan ook tot gepaste trots en tevredenheid dat blijkens uw stukken ons pleidooi geheel is en wordt overgenomen, gezien uw visie op het A. “het zuidasdok als groene corridor”. B. “groene inrichting van keerwanden en taluds”. C. aantrekkelijke openbare ruimte op de tunnels”. Hiermee  wordt een  waardevolle vervolg-stap gezet naar een herkenbare en betekenisvolle belevingswaarde, die bijdraagt aan de ruimtelijke en stedenbouwkundige integratie van twee hoogstedelijke randgebieden ten noorden en ten zuiden van de huidige A10.
Helaas wordt voorbijgegaan aan enkele andere aanbevelingen uit ons eerdere “Manifest Perspektief Zuidas” zoals: A. “bovengrondse overbouwingen maken extra vloerprogramma mogelijk: slow & smart” en B.“zeggenschap en belevingswaarde van Zuidas in handen van gebruikers en bewoners”. Wij dringen er ten sterkste op aan, om in het bestemmingsplan een vorm van “air-rights” op te nemen boven de dokzone, met name ter plaatse van bestaande nieuwe tunneldoorgangen. Dit met name A. om de ruimtelijke beeldkwaliteiten  in het nieuwe “PARKLANDSCHAP” te versterken met zichtbare en functionele OVERBRUGGINGEN, niet alleen als BEELDENDE METAFOOR, maar ook  als attractieve, functionele en  herkenbare  landmarks, die sterk kunnen bijdrage aan de ruimtelijke belevingswaarden . B .tbv  het toevoegen van een gemengd,  publiek en privaat programma (ca 1 mio m2 bvo) tbv toekomstige woon-werk-leisure-bestemmingen met bijzondere kwaliteiten. C. met het oog op het genereren van extra, toekomstige grond-opbrengsten van minimaal  €. 30 mio op jaarbasis.
Tegen deze achtergrond is nauwe betrokkenheid en zeggenschap van huidige en toekomstige bewoners en gebruikers van het centrumgebied Zuidas van het hoogste belang.  Daarmee wordt niet alleen het draagvlak voor , maar ook de inhoud van nieuwe, ruimtelijke inrichtingsvoorstellen verregaand versterkt. Eerder al gaven wij aan in het MANIFEST ZUIDAS VAN oktober 2012: “neem bewoners en werkers op in een CPP:  een “Community Planning Programme”,  met het oog op een optimale vorm van “proces-stedenbouw” , samen met mensen ipv een dichtgetimmerd ruimtelijk ontwerp.”

3. OPENBAAR VERVOER-TERMINAL

Blijkens uw voorstellen komt er een “openbaar vervoersterminal van formaat, die naadloos zal aansluiten op zijn directe omgeving, het dynamische centrum van Zuidas”,  maar “geen imposant stationsgebouw”. Het is onze oprechte overtuiging en opvatting dat hier sprake is van een merkwaardige en bijna ongeloofwaardige, principiële misvatting. Hiermee worden de verschillende schaalniveau’s van de stedenbouwkundige hiërarchie ernstig onderschat en miskend. IMMERS:
In ons eerder genoemde MANIFEST NIEUW PERSPEKTIEF ZUIDAS wordt juist “het ontbreken van een visie op het (eind)beeld van de 21e eeuwse OV-MACHINE als de kern-ambitie van de Zuidas, te weten:  het ruimtelijk en programmatisch verbinden van 2 gescheiden stadsdelen”  aan de orde gesteld. Alleen door het planologisch mogelijk maken van eerder genoemde “AIR-RIGHTS” d.m.v.  overbouwingen en bruggebouwen, kan ruimtelijk-stedenbouwkundig  inhoud en vorm worden gegeven aan de  primaire betekenis van de OPENBAAR VERVOERS TERMINAL OVT  als “TWEEDE TOEGANGSPOORT TOT AMSTERDAM”: perfect geïntegreerd in de groene avenue van de zuidas als hoogstedelijk parklandschap. Hiermee wordt dus niet gepleit voor een “imposant stationsgebouw”, maar juist voor een meer ambitieuze, stedenbouwkundige verbeelding van de herkenbare presentie van hoogwaardig openbaar vervoer, binnen een hoogstedelijk en gedifferentieerd stadslandschap.

4. VERKEER: LUCHTKWALITEIT EN GELUIDNIVEAU’S

Juist om een schadelijke overschrijding van toegestane grenswaarden voor lucht en geluid te voorkomen is het van belang om boven en naast de omvangrijke tracée’s  van treinen, metro’s, bussen en autoverkeer  ruimtelijke en afschermende maatregelen op te nemen. De hierboven, door ons  voorgestelde en bepleite “bruggebouwen”, deels cf eerder aangehaald MANIFEST, zijn daartoe bij uitstek  effectieve, geschikte voorzieningen. Afhankelijk van de relatief grote breedtes kan een aanzienlijk percentage van het tracée letterlijk “overbrugd” worden, waardoor de negatieve en hinderlijke schade-niveau’s van zowel geluid als luchtkwaliteit aanzienlijk beperkt kunnen worden: naar verwachting tot fors verder onder de  concentraties van 25 mg/m3 (luchtkwaliteit) en van de  grenswaarden geluidbelasting. Bijkomend en onschatbaar voordeel daarvan kan zijn dat boven de OV- tracée’s ook een omvangrijk en bijzonder  woning-programma (capaciteit maximaal 10.000 weq) mogelijk is, met unieke lokatie-kwaliteiten voor mobiele en dynamische wereldburgers.
Het is evident dat hiermee ook een aanzienlijk “hoger duurzaamheidsprofiel bereikt kan worden in de driehoek “PLANET-PEOPLE-PROFIT”, bereikt kan worden, zoals eveneens eerder aangegeven in onze reactie van oktober 2012. Aansluitend hierop verwijzen wij ook graag naar het recente proefschrift DUURZAME ONTWIKKELING DOOR COLLECTIEF BEWONERSINITIATIEF van FREDERIK SANDERS dd 26 september 2014, met als ondertitel “leidraad voor professionals om bewonersgroepen aan de duurzaamheidsopgave te verbinden”.

5. SAMENVATTING

Onze Initiatiefgroep Zuidas Experience stelt vast dat eerdere voorstellen, zoals geformuleerd in ons MANIFEST NIEUW PERSPEKTIEF ZUIDAS  mbt een VERGROENING VAN DE ZUIDAS in vruchtbare aarde zijn gevallen. Er bestaat dan ook geen bezwaar tegen een zekere vorm van openbare erkentelijkheid en waardering mbt onze bijdragen die dateren van oktober 2012.
In aansluiting op onze manifeste visies wordt er daarom ook nadrukkelijk voor gepleit, om eveneens  onze voorstellen inzake de RUIMTELIJKE INPASSING ernstig in overweging te nemen als betekenisvolle verbeteringen van het ruimtelijk en programmatisch eindbeeld. Dat zal sterk bijdragen aan zowel een herkenbare belevingswaarde voor alle amsterdammers, gebruikers en bewoners, als aan een belangrijke reductie van geluidbelasting en een aanzienlijke verbetering van de luchtkwaliteiten, evenzeer in het belang van bewoners en gebruikers. Uiteraard zijn wij gaarne bereid om deze zienswijze mondeling toe te lichten.

Met hoogachting, Initiatiefgroep Zuidas Experience

Ir. Marinus Oostenbrink Adviezen Stedenbouw Architectuur, Dr. Ir. Fred Sanders CPO-NH Yourpace en TUDelft Duurzame Bouwopgaven, Jan Rutten Communicatie, Ir. Marc a Campo Directie Bureau ADP Amsterdam, Ir. Fred Schoen Architect